محمد تقي جعفري

91

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )

كه عاليترين امتياز يك جامعه بدست آوردن امتيازات تكنيكى و به كار بستن صحيح آن است ، همهء ارزشها و امتيازات ديگر جوامع كه از تكنيك برخوردار نيستند ، اگر خرافات و پديده‌هاى بيهوده جلوه نكند ، حدّاقل از نظر اهميت در درجهء پستتر از شئون جامعهء خود تلقى خواهد كرد . و اگر محققان همان جامعه يا جوامع ديگر كه تسلَّط افراطى تكنيك را مىبينند و ايدهء مزبور را كه كاهش آگاهىها و خواسته‌هاى انسانى را نتيجه داده است ، بباد انتقاد مىگيرند ، پاسخ آنان از اين حدّ تجاوز نمىكند كه اين اعتراضات معلول حقارت است كه خود احساس مىكنيد ، يا شما معناى تكنيك و عظمت آن را درك نكرده‌ايد ، يا شما مىخواهيد ما بدوران الاغ سوارى برگرديم . رابطهء هم عقيدتى آزادانه جامعه شناسان حرفه اى به مجرد اين كه شيوع يافتن عقيده اى را در يك جامعه مشاهده كنند ، مخصوصا اگر از دفاع مقامات مديريت جامعه هم برخوردار بوده باشد ، ممكن است فورا اين حكم را صادر كنند : كه فلان عقيده و ايده ئولوژى در جامعهء مورد بررسىشان داراى نفوذ و مقبول همگانى است . و روى اين استنباطى كه كرده‌اند ، معرفتهاى جامعه شناسىشان را استوار بسازند ، در صورتى كه اگر دست به تحليل و ريشه گيرى لازم و كافى بزنند ، ممكن است به اين نتيجه برسند كه شيوع عقيدهء مفروض در آن جامعه مانند مه است كه فضاى جامعه را مه آلود نموده است نه مانند آبى كه در تمام شاخه‌ها و برگ و شكوفه‌هاى درخت نفوذ داشته باشد . بعنوان مثال : از دو سه قرن پيش به اين طرف ايده اى بنام انسانيت ( اومانيسم ) در كشورهاى پيشرفته رواج كامل پيدا كرده و تدريجا بوسيلهء ناقلان افكار و ايده‌ها به جوامع پيرو نيز سرايت كرده است . رواج اين ايده بطورى است كه شما مىتوانيد از يك رهگذر عادى در خيابانها و كوچه‌ها و كارگر و